Integracja Sensoryczna. Jak działa? Czym są jej zaburzenia?

Recepory naszych zmysłów 7 (no właśnie, każdy z ludzi, a nawet ssaków, ma 7 układów zmysłów! – o tym następny post:) nieustannie przekazują do układu nerwowego informacje o:

fizycznym stanie organizmu (“od wewnątrz”), oraz
na temat środowiska, które nas otacza (“z zewnątrz”).

Sprawa jest kluczowa, bo (między innymi) decyduje bezpośrednio o przetrwaniu.

Nasz mózg w każdej sekundzie otrzymuje tysiące takich informacji z różnych stron. Zadaniem układu nerwowego jest je odczytywać, różnicować, przypisywać znaczenie, łączyć – i na bieżąco adekwatnie reagować na całą tę mieszankę.

Jeżeli te procesy przebiegają bez zakłóceń, z biegiem doświadczeń uczymy się adekwatnie, ekonomicznie posługiwać naszym organizmem w świecie. Wykorzystujemy cały jego potencjał.

W przypadku zaburzenia przepływu i organizacji doznań, układ nerwowy każe ciału reagować na nie w nadmierny lub niedostateczny sposób. Nie rozpoznaje albo nie nadaje im właściwego znaczenia. W konsekwencji, nie pozwala obiektywnie ocenić sytuacji. Wysyła alerty w realnie bezpiecznym otoczeniu. Myli się co do rzeczywistej intensywności bodźców. Nie pozwala odnaleźć się w przestrzeni ani wykonać dostosowanego, ekonomicznego ruchu – mimo zdrowych struktur ciała. Wszystko to ma kluczowy wpływ na emocje ii całościowe postrzeganie swojej osoby.

Integracja sensoryczna jest bazą rozwoju człowieka. Bodźce stanowią “pokarm dla mózgu”. Różnorodne interakcje z otoczeniem (ruch, spontaniczne doświadczanie świata, zabawa) na ogół trenują jej procesy w wystarczający sposób.

“Dieta” mózgów dzieci, które doświadczają zaburzeń integracji sensorycznej (często w połączeniu z innymi problemami), bywa wybiórcza. Aby wyjść poza schemat utartych ścieżek, potrzebują one prowadzenia w pełnym poczuciu bezpieczeństwa, w “laboratoryjnych” warunkach sali SI. Na zajęciach terapeutycznych dzieciaki, poprzez zabawę, idą inną drogą, niż wybrałyby automatycznie. Rozkładają w ten sposób wachlarz swoich możliwości, poszerzają zakresy tolerancji. Poznają nieznane wzorce, pokonują bariery, wyrabiają nowe nawyki. Nabierają tego, czego dotychczas im brakowało – czasem odwagi, a czasem właśnie umiejętności zatrzymania się i skupienia. Na skutek terapii, osoby nią objęte odpowiadają na warunki otoczenia, kierując sobą już nie w przypadkowy, ale w sensowny, skuteczny, satysfakcjonujący sposób. Badania naukowe potwierdzają, że dzieci objęte terapią SI (prowadzoną przez wykwalifikowanego terapeutę) aktywizują swoje zaangażowanie w potrzebne życiowo zajęcia, budują poczucie własnej sprawczości, a co za tym idzie – odporność psychiczną. Opieka rodzicielska nad tymi dziećmi staje się mniej wymagająca. Dzieci biorą głębszy udział we własnym życiu, potrafią zaspokoić więcej własnych potrzeb, łatwiej wyrażają siebie i nawiązują relacje. Są bardziej tolerancyjne na wyzwania czy zmiany.

Im wcześniej podejmiemy interwencję, tym lepiej, ale nigdy nie jest za późno!

Lista badań potwierdzających skuteczność terapii integracji sensorycznej:

Evidence for Occupational Therapy using Ayres Sensory Integration® Integration®